Kategori: Makaleler

Giriş: Kelimenin Gücü ve Anlatının Dönüştürücü Etkisi Edebiyatın içsel ritmi, kimi zaman bir ozanın sazından yükselen ezgide, kimi zaman bir filmin perdesinde belirir. Bir sözcüğün yankısı zihnimizde sürerken, bir başka metnin gölgesinde o sözcük başka anlamlara bürünür. Film ile edebiyat arasındaki sınırlar bu yüzden her zaman belirgin değildir: Hikâye, ‹kelimelerin gücü›yle kurulur; izleyenin belleğinde bir metin gibi yaşar; anlatının kurgusuyla dönüşür. Bu yazıda, Aşık Veysel filmi bağlamında, onun sinemadaki tezahürünü edebiyatın merceğinden incelerken, filmin çekildiği tarihsel arka planı ve o tarihin Türk kültüründeki izdüşümlerini birer metin gibi çözeceğiz. Aşık Veysel filmi denildiğinde akla birkaç eser gelebilir; özellikle Metin Erksan’ın yönettiği…

Toz Kükürt Uyuza İyi Gelir Mi? Felsefi Bir İnceleme Bir sabah, uykusuz geçirdiğimiz bir gece sonrası, yatağımıza uzanırken, vücudumuzu sarhoş eden yorgunlukla birlikte şöyle düşündük: “Gerçekten neyi biliyoruz?” Hangi bilgilere, gerçekten güvenebiliriz? Ve belki de bir adım daha ileriye gidersek, “Sağlığımızı iyileştirmek için doğanın sunduğu bu tür eski ilaçlara güvenmek, doğru bir karar mı?” O an, epistemolojinin, yani bilginin doğasının bir arayışı içindeyken, bir başka soru da ortaya çıktı: Toz kükürt uyuza iyi gelir mi? Belki de eski bir halk ilacının günümüzdeki etkinliği ve etik yönü, sadece bilimsel bir konu değil, derin felsefi bir meseleye işaret eder. Felsefenin temel alanları,…

Lâle Devri Neden Bu İsmi Almıştır? Antropolojik Bir Bakış Farklı kültürlerin, tarihin akışında nasıl şekillendiğini ve zaman zaman birbirinden ne kadar etkilenebileceğini keşfetmek insanı hem meraklandıran hem de büyüleyen bir yolculuktur. Her dönemin kendine özgü değerleri, sembolleri ve toplumsal yapıları vardır. Bir kültürün tarihi, onun nasıl yaşadığını, hangi kimlikleri benimsediğini, toplumsal ritüellerini nasıl geliştirdiğini anlatır. Lâle Devri, Osmanlı İmparatorluğu’nda, 18. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ve zengin kültürel, toplumsal değişimlerin yaşandığı bir dönemin adıdır. Ancak, bu devrin ismi ve anlamı sadece dönemin estetik anlayışını, ekonomik değişimini ve iktidar ilişkilerini değil, aynı zamanda toplumun nasıl şekillendiğini, kimlik oluşturma süreçlerini ve sosyal ritüelleri…

Kişisel Vizyon ve Misyon: Psikolojik Bir Mercekten Derin Bir Bakış Bir insanın iç dünyasında “Ben kimim?”, “Ne için buradayım?” ve “Nereye doğru ilerliyorum?” soruları döner durur. Bu sorular, bir meslek unvanına sahip olmadan, basit bir merakla zihnime takılan bilişsel ve duygusal süreçlerden doğdu. Kendi davranışlarımızı, kararlarımızı ve anlam arayışımızı şekillendiren temel bileşenlerden ikisi, kişisel vizyon ve misyondur. Psikoloji bilimi, bu kavramların yalnızca stratejik planlama terimleri olmadığını; aynı zamanda bireysel kimlik, duygu düzenleme ve sosyal etkileşim üzerinden nasıl somutlaştığını göstermektedir. Bu yazıda, kişisel vizyon ve misyonu bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla keşfedeceğiz. Okuyucunun kendi içsel deneyimlerini sorgulamasını sağlayacak sorularla derinlemesine…

El Parmaklarında Kireçlenme Neden Olur? Geleceğe Dair Düşünceler Giriş: Teknolojinin Gölgesinde Sağlık Problemleri Birçok insan, hayatının merkezine teknolojiyle şekillenen dünyayı koymuş durumda. Zamanımızın büyük bir kısmını ekranlar karşısında geçiriyoruz, işlerimizi dijital platformlardan yürütüyor, sosyal hayatımızı sanal ağlar üzerinden sürdürüyoruz. Ancak, bu dijitalleşmenin, sağlığımız üzerindeki etkilerini göz ardı etmek kolay oluyor. El parmaklarında kireçlenme de bu etkilerden bir tanesi. Peki, 5-10 yıl sonra, sürekli ekranlara bakarak çalışmaya, oyun oynamaya, mesajlaşmaya devam edersek, parmaklarımızda kireçlenme daha yaygın hale gelir mi? Ya da belki teknolojik gelişmeler sayesinde bu sağlık sorunuyla baş etmenin yollarını keşfeder miyiz? El parmaklarında kireçlenme, tıp dilinde osteoartrit olarak bilinir…

Kaç Tür Denetçi Vardır?: Psikolojik Bir Mercekten Kapsamlı Bir İnceleme İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri olarak, “Kaç tür denetçi vardır?” sorusu bana yalnızca bir sınıflandırma meselesi gibi gelmiyor. Bu soru, hem bireylerin kendi içsel “denetim mekanizmalarını” hem de çevrelerindeki insanların davranışları nasıl izlediğini anlamaya kapı aralıyor. Psikolojide “denetçi” kavramı yalnızca resmi meslek unvanı taşıyan kişilerle sınırlı değildir. Zihinsel süreçlerde kendimizi, ilişkilerde başkalarını ve sistemlerde işleyen kontrol mekanizmalarını nasıl deneyimlediğimizi anlamak, bilişsel, duygusal ve sosyal psikolojinin kesişiminde yer alır. Bu yazıda, denetimin farklı türlerini bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji çerçevesinden değerlendirirken, güncel araştırmalardan, meta-analizlerden ve vaka…

Dolaylı Aktarma Cümlesi Nedir? Mizahi Bir Bakış İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım ve çoğu zaman arkadaş ortamında sürekli şakalar yaparak insanları güldürmeye çalışırım. Ama işin komik tarafı, o şakaların altında genellikle derin düşünceler vardır. Yani, dışarıda gülüp eğlenirken içimden “Haa, şu cümleyi dolaylı aktarabilirim aslında” diye düşünmek de var. Bu yazı da aslında tam olarak o noktadan geliyor: Dolaylı aktarma cümlesi nedir? Hadi bunu biraz daha eğlenceli bir şekilde açıklayalım. Dolaylı Aktarma Cümlesi Nedir? Tam anlamıyla ciddiye almak gerekirse, dolaylı aktarma cümlesi, başkalarının söylediği bir şeyi ya da duyduğunuz bir durumu, kendi kelimelerinizle tekrar aktarma yöntemidir. Hani şöyle bir durum vardır:…

Gecekondu Aile Ne Demek? Bir Toplumun Yansıması Gecekondular, modern şehirlerin görünmeyen, keskin sınırlarla şekillenen yüzleridir. Birçok insan için, bu yapılar sadece daracık sokaklarda sıralanmış, tek katlı evler değil; aynı zamanda yaşam mücadelesinin, kaybolan umutların ve gücünü kaybetmiş yapısal sistemlerin de birer simgesidir. “Gecekondu aile” ifadesi, her biri bir hayat mücadelesi veren, bu sistemin dışında bırakılmış, ama bir yandan da kendi düzenini kurabilen insanları tanımlar. Peki, gerçekten bu terim ne anlama gelir? Gecekondu aile nedir ve bu kavram toplumsal yapıyı, ekonomik ilişkileri nasıl etkiler? Bir zamanlar kendi mahallemde, sabahları uyandığımda pencerenin kenarına yapışıp, akşamdan kalma kömür dumanlarının havaya karıştığını izlerdim. Çoğu…

Fiilimsiler Türemiş İsim mi? Güç, Toplumsal Düzen ve Demokrasi Üzerine Analitik Bir İnceleme Siyaset bilimi, güç ilişkilerinin, toplumsal yapılar ve bireyler arasındaki etkileşimin çözümüne dair sürekli bir arayıştır. Toplumlar ne şekilde varlık gösterir? İktidar, kurumlar ve ideolojiler nasıl şekillenir? İnsanlar hangi mekanizmalar üzerinden toplumsal düzenin parçası haline gelirler ve bu düzenin içinde nasıl yer alırlar? Bu sorular, siyaset biliminin temel taşlarını oluşturur. Güç, toplumun en temel yapı taşlarından biri olarak her yerde, her an işler. Ancak bu gücün meşruiyetini sağlayan ne ve nasıl işler? Günümüz dünyasında, toplumsal dinamiklerin değişen yapısı, ideolojilerin şekillenmesi ve kurumların toplumu yönlendiren araçları olarak işlevselliği, her…

Boşanma Davası Devam Ederken Evde Kim Kalır? Boşanma, hayatın belki de en zorlayıcı, karmaşık ve duygusal açıdan yoğun dönemlerinden birini oluşturur. İki kişi arasında başlayan bir yolculuk, bazen beklenmedik sebeplerle sona erer. Ancak bu yolculuğun sonlanması, sadece duygusal değil, pratik açıdan da zorluklar doğurur. Boşanma davası devam ederken, en çok merak edilen sorulardan biri de şudur: Evde kim kalır? Bu, hem maddi hem de duygusal açıdan zorlayıcı bir konu olabilir. Hem yasal hem de toplumsal açıdan farklılıklar gösterse de, genel hatlarıyla bu soruyu ele almak, insanın zihninde olan pek çok belirsizliği giderebilir. Boşanma Davası Devam Ederken Evde Kim Kalır? Hukuki…